Engel

1. Hanging
2. Two High
3. Cradle
4. Waltzing
5. Kim's Fall
6. Walking
7. Not Last
8. Two High Running
9. Rolling

download/cd, June/August 2018

Stream and/or buy at Bandcamp,
send an with your order
or stream it on Spotify

Music by Rutger Zuydervelt, Rotterdam,
January-June 2018, for the circus and dance performance Engel, by Marta Alstadsæter and Kim-Jomi Fischer

Drums on Two High Running by Paal Nilssen-Love,
edited from a recording by Kino Eigen of a live performance
at Inage Candy (Chiba, Japan), April 2nd 2010

Mastered by Marlon Wolterink at White Noise Studio
Cover photo by Anna van Kooij


After scoring Marta & Kim's short performance As Much As It's Worth, they asked me to do the music for their full length piece Engel. It existed already as a 30-minute version, but they decided to develop is further, and to have new music created for it. Marta & Kim's combination of contemporary dance and circus acrobatics is truly magical, and composing a soundtrack for it that enhances this quality was a joy, and it resulted in a truly transportive performance.

One of the most refreshing moments in the score can be credited to Paal Nilssen-Love, the brilliant Norwegian drummer from whom I used a snippet of a live recording in the scene Two High Running. After all the electronic, atmospheric sounds, his hard-hitting and playful drums are a breath of fresh air.

Reviews

Badd Press

There is a school of thought that says music composed for dance should never be presented on its own. To remove music from its intended context is to strip it of its purpose and meaning. It is a puritanical argument at a time when the world could do with a great deal more pragmatism.

So let’s enjoy this new work from Rutger Zuydervelt for what it is: a delicate, at times mysterious recording that will either leave you curious about the dance performance it was scored for or inspire you to make up your own. Zuydervelt first wrote “As Much As It Is Worth” for a short piece by Marta Alstadsæter and Kim-Jomi Fischer. That led to an invitation to score their full-length work Engel. Described as being “about inner struggle, decision-making and the metaphysical,” the dancers move together like a single multilimbed performer.

Engel’s combination of contemporary dance and circus acrobatics won’t be immediately obvious to listeners of this new Machinefabriek album. Zuydervelt describes the performance as a “transportive performance.” The same can be said for the recording itself. It opens with a searching, slow-moving drone piece called “Hanging.” About three minutes in, Zuydervelt introduces quiet electronic noise elements that in turn give way to a natural soundscape in “Two High.” Water falls in the distance, birds call. These two pieces open the album quietly. If their role is to draw us in, they succeed. “Cradle” is the album’s longest work, at eight-plus minutes. It opens with similarly soft tones, but a more foreboding sense has begun to creep into the work. It’s at this stage that the album begins to take form as a work that can be appreciated either with or without the dance performance.

Zuydervelt delivers a variety of deeply evocative sounds. Some are pleasant, others disconcerting. There is nothing specific in “Cradle” that can fairly be described as difficult, but it is certainly ominous. As its volume increases in the second half, the piece’s title begins to take on a foreboding tone. The found sound recording at the beginning of “Waltzing” only adds to the mood. These middle pieces have a lot to do with the success of Engel as a strictly musical presentation. They are richly suggestive and at the same time they are whatever you want them to be. Two additional highlights: “Kim’s Fall” opens with an onslaught of electronic noise that hits like a lightning bolt. It then dissolves into a low-intensity rumble that continues into the next piece, “Walking.” Norway’s Paal Nilssen-Love contributes a previously recorded drum performance on “Two High Running.” It is the album’s most organic contribution, and it breaks the tension beautifully. Zuydervelt can always be counted on to produce thoughtful, richly produced work. Engel is another success.

Toneshift

The record (due August 15th) consists of nine reasonably short tracks, and is Zuydervelt’s score for Marta Alstadsæter and Kim-Jomi Fischer‘s dance/circus performance which just recently made its debut in Norway. The artist shared “It’s the second time I’ve worked with Marta & Kim, after the short piece (and 7-inch single) As Much As It Is Worth.” Hanging is an intriguing ambient piece for the opener, that materializes rather slowly as if winding through a dark cave.

It’s got a nice balance of faintly rumbling drone and tiny cragged effects that fade into birds singing in the distance, a brilliant bridge into Two High, as airy as fragile nature can be. There are incredible delicate silences throughout and especially on Cradle, and I’d recommend headphones for this one. It sort of lulls into and from the middle ground, with tiny flapping and illuminated chimes that evolve into a shivering harmony. The micro-static waltz, like a wind-up carousel looms like a horror movie in the making on Waltzing, the most bewitching track here. It’s softened edges and crackle takes you to a hidden place.

Kim’s Fall is a shock to the system on an otherwise graceful continuum to this point, but after it’s initial noise blurt the track evens into a relatively low frequency, elusive industrial track. It’s also the shortest track here, so it’s the midway breaking point that seamlessly flows into the gorgeous trickling, layered Walking. So much atmosphere, so lil’ time, and so it goes right into Not Last. Really, this is among some of this artist’s best work, filled with passionate emotive atmospheres that range in physicality and tension.

Two High Running features celebrated Norwegian drummer Paal Nilssen-Love, and it’s avant jazz flair reminds me some of the sassy prowess of early Max Roach, except here, he definitely flies way outside the lines and perimeter, delicately undulating into the bleary-eyed Rolling, the concluding track on Engel. Here you are on a wide open patio swinging gently in a creaky rocking chair. The open air is pixelated by an underlying magical theme that whispers between the wooden slats. A dreamy finish.

Opduvel

De Noorse acrobate Marta Alstadsæter en de Nederlandse danser Kim-Jomi Fischer vormen een duo sinds 2015. Komend uit verschillende disciplines (hedendaagse dans en circus) gaan zij een fysieke dialoog aan. Voor hun voorstelling Engel haalden zij inspiratie uit de gedichtenbundel Stof dat als een meisje, waarin Toon Tellegen de continue strijd beschrijft van een man die wordt getart door een engel. Het bewustzijn stuurt je gedachten, maar wat is ons bewustzijn eigenlijk? De voorstelling handelt over de innerlijke strijd die ieder mens ervaart, over keuzes maken en onze relatie tot het bovennatuurlijke.

De soundtrack bij de voorstelling van Alstadsæter en Fischer wordt verzorgd door Machinefabriek, de naam die de Rotterdamse elektronica-pionier Rutger Zuydervelt gebruikt als muzikale uitlaatklep. Het is niet de eerste keer dat hij voor dit duo muziek maakt, want eerder vroegen zij hem al om muziek bij de voorstelling As Much As It Is Worth. Dat was een korte performance van tien minuten. Engel bestond al in een versie van dertig minuten, maar het duo besloot om het stuk verder te ontwikkelen en om nieuwe muziek daarbij te laten maken.

Die muziek is dus van Machinefabriek en is nu digitaal verkrijgbaar. De fysieke uitgave is gepland voor half augustus. Eind juni is Engel in première gegaan in Noorwegen en inmiddels heeft het stuk ook zijn Nederlandse première beleefd in Podium Bloos in Breda. Het visuele aspect ontbreekt bij beluistering van de muziek en Opduvel heeft de voorstelling van Alstadsæter en Fischer ook niet gezien. De dans/circus-performance zal ongetwijfeld een extra dimensie geven aan Zuydervelts muziek (wellicht werkt het eerder andersom), maar die muziek kan prima op zichzelf staan en als zodanig worden ondergaan.

Het oeuvre van Machinefabriek is veelzijdig, variërend van zware en donkere drones tot fijngevoelige geluidssculpturen. Op Engel is een hang naar minimalisme te bespeuren, maar echt minimal is de muziek niet, daarvoor vult Zuydervelt te veel in. Wel heeft zijn muziek een enorme suggestieve kracht. De twee performers indachtig, lijkt de muziek soms ook te balanceren, inspanning te leveren om evenwicht te bewaren. Dat geldt voor het album als geheel, waarin een broos evenwicht bestaat tussen de afwisselende stukken, maar het geldt bijvoorbeeld ook voor slotstuk ‘Rolling’, een mooi breekbaar stuk dat met tikkelende geluiden en kraakjes wordt verrijkt, waardoor het klinkt alsof het uit elkaar kan vallen. Het gebeurt niet, maar de suggestie geeft de het stuk een enorme dosis spanning mee.
Het album opent met ‘Hanging’, een gelaagd dronestuk met een donkere onderkant. Het stuk staat ook bol van de spanning, maar nu op een dreigende wijze. Aan het einde wordt de drone ontregeld, tot die verdwijnt en natuurgeluiden (regen, vogels) overblijven. Dan zitten we al in ‘Two High’, waarin die natuurlijke klanken worden voorzien van elektronische accenten, die overigens opvallend naturel klinken naast die natuurgeluiden. Alsof twee werelden die eigenlijk niet bij elkaar passen toch een symbiose aangaan. Naarmate het stuk vordert neemt de elektronica de overhand, met lange lijnen die rust uitstralen.

De langste compositie op Engel is Cradle, een verstild stuk waarin een zachte drone wordt omringd door spannende klanken, waardoor het lijkt alsof je je in een vijandige ruimte bevindt en je constant op je hoede moet zijn. Iele klanken, bewegend van links naar rechts, maken dat het statische stuk toch steeds in beweging is. Na een kleine vier minuten lijkt een soort evenwicht te zijn gevonden, nemen de klanken vriendelijker vormen aan en vormt zich zelfs iets wat op een melodie lijkt. Aan pure abstractie wordt sowieso niet gedaan; de muziek is dynamisch, bevat emotie en beweging. Kortom, de muziek lééft.

‘Waltzing’ doet wat de titel belooft, maar het is geen gemakkelijke wals waarop je als vanzelf meedeint; het is een dronken wals die ook nog eens een zwieper krijgt waardoor de cadans wordt verstoord. De melodie wordt gaandeweg weggemoffeld onder een dronelaag, al steekt die ook weer de kop op. Uiteindelijk wint de drone het toch. Het korte ‘Kim’s Fall’ is een flinke bak elektronische herrie, die de flow van de muziek uit zijn evenwicht haalt. Het stuk gaat over in ‘Walking’, dat langzaam vooruit beweegt, als een voorzichtig lopend persoon. Een percussief elektronisch patroon vormt de basis waar een drietonig motief op wordt gelegd. Het dynamische stuk bouwt mooi op tot een welhaast orkestrale klank ontstaat.

Ritmisch interessant is ook ‘Not Last’, dat in het begin wat sneller voortbeweegt en de spanning opvoert. Een zich herhalend, melodieus synthmotief wordt leidend zodra het tempo naar beneden gaat, terwijl elektronische percussie klinkt. ‘Two High Running’ legt de nadruk zelfs geheel op percusssie, want het bestaat uit een gedeelte van een solo die de Noorse drummer Paal Nilssen-Love speelde tijdens een live-optreden in Japan. Zuydervelt voegt er op subtiele wijze elektronische klanken aan toe, maar de drums overheersen. Daarna volgt het breekbare einde van ‘Rolling’.

Machinefabriek weet op zijn eigen wijze een soundtrack te maken die, zonder visueel aspect, een muzikale vertelling vormt. De muziek is afwisselend, maar alle stukken passen in het muzikale verhaal, zelfs de noise van ‘Kim’s Fall’ en de vrije improdrums van ‘Two High Running’. De muziek is rijk aan details en getuigt van een grote verbeeldingskracht. Het doet trouwens uitzien naar de dans/circusvoorstelling, die in het najaar in verschillende theaters te zien zal zijn.

Engel-cd-mockup

Engel-cd-mockup